İran Krizi Uzadıkça Gübrede Belirsizlik Artıyor

# Orta Doğu’daki Çatışmanın Gübre Piyasaları ve Inek sütü Üretimine Etkileri: 2027 Sezonuna Hazırlık

Son haftalarda Orta Doğu’da yaşanan çatışmalar, İran, ABD ve müttefikleri arasındaki tansiyonun yükselmesiyle küresel gıda ve tarım piyasalarını derinden etkilemeye devam ediyor. Başta gübre sektörü olmak üzere, tarımsal girdi tedarik zincirleri kısa vadede sarsılırken, piyasalarda uzun süreli belirsizlik sinyalleri güç kazanıyor. Bu yazıda, sektör uzmanlarının perspektifinden gübre tedarikindeki riskler, inek sütü üreticilerinin karşılaşabileceği zorluklar ve 2027 yetiştirme sezonuna yönelik pratik önerilere odaklanacağız.

## Gübre Tedarikinde Devam Eden Riskler ve Nitrojene Özel Durum

Orta Doğu çatışmaları nedeniyle özellikle azotlu gübrelerde kritik tedarik sorunları yaşanıyor. Uluslararası Gübre Birliği’nin (IFA) raporlarına göre, Üre gübresi dünya ticaretinde stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor; buradan yaklaşık %34’ü üre, %23’ü amonyak ticareti sağlanıyor. Bu geçiş koridoru aynı zamanda dünya sıvılaştırılmış tamamen organik gaz (LNG) ticaretinin de yaklaşık %20’sini taşıyor.

Organik doğal gaz fiyatlarında yaşanacak dalgalanmalar, üretim maliyetlerine doğrudan yansıyacak ve Avrupa gibi üretim maliyetlerinin yüksek olduğu bölgelerde kapasitenin ekonomik olmaktan çıkmasına yol açabilir. Bu durum, ithalata bağımlılığı artırırken fiyatları yukarı çekiyor. Süt üreticileri açısından nitrojenin çim ve yem bitkisi üretiminde merkezi rolü nedeniyle tedarik aksaklığı veya yüksek fiyatlar en büyük risk olarak ortaya çıkıyor.

> **Mini İpucu:** Gübre stoklarınızı sezon başlamadan önce gözden geçirmek, fiyat artışlarından ve tedarik sıkıntılarından korunmak için pratik bir adımdır. Erken alım fırsatları değerlendirilmelidir.

## Gübre Fiyatlarının Yüksek Seyretmesine Neden Olan Faktörler

Bir çatışma 3 ay sürerse piyasalarda kısa süreli dalgalanmalar yaşansa da 6-9 ayı bulan krizlerde gübre fiyatlarının stabilize olması 6-9 ayı bulabilir. Özellikle azotlu gübre talepleri çiftçiler için esnek değil; azot kullanımında kesinti doğrudan mahsul kalitesine ve verimliliğe zarar veriyor. IFA, 3-6 aylık olumsuz senaryolarda azot talebinin %1-2 azalabileceğini ancak bir yıl süren çatışmada %4’e kadar düşüş yaşanmasının muhtemel olduğunu belirtiyor.

Üretim maliyetlerindeki artış, lojistik zorluklar ve ham madde tedarikindeki belirsizlikler bir araya gelince gübre fiyatları ürün bulunabilir hale gelse bile yüksek kalabiliyor. Bu da planlama ve bütçeleme açısından çiftçilerin karşılaşacağı en önemli sorunlardan biri.

## 2027 Sezonu Gübre Planlamasında Nelere Dikkat Edilmeli?

Çatışmaların 5 ayı aşmasıyla birlikte artık acil tedarik sorunu yanında orta vadeli planlama öncelikli hale geldi. Çiftçiler, önümüzdeki sezon için ihtiyacı olan azot miktarını netleştirmeli